Quốc hội Mỹ đổi chiều, những quyền hạn nào vẫn nằm trong tay Tổng thống Trump?

Theo truyền thông Qatar, sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm 3/11, Tổng thống Trump cho rằng việc ông không trực tiếp tham gia tranh cử là một trong những nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa không đạt được kết quả như kỳ vọng. Trong các bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông nhận định nếu ông có tên trên lá phiếu, đảng Cộng hòa có thể đã giành chiến thắng với cách biệt lớn.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times khi theo dõi kết quả bầu cử tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump khẳng định sẵn sàng chấp nhận kết quả và hợp tác với đảng Dân chủ. Tuy nhiên, sau đó, ông đăng tải hình ảnh một chiếc mũ đỏ mang biểu tượng MAGA (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại), trong đó khẩu hiệu quen thuộc được thay bằng từ “VETO” (phủ quyết), nhắc đến quyền bác bỏ các dự luật đã được Quốc hội thông qua của tổng thống Mỹ.

Những động thái này cho thấy chính quyền ông Trump có thể lựa chọn kết hợp đối thoại với việc sử dụng các quyền hạn hiến định để bảo vệ chương trình nghị sự trong bối cảnh tương quan lực lượng tại Quốc hội thay đổi.

Ảnh hưởng chính trị của ông Trump có thể thay đổi ra sao?

Trong hệ thống chính trị Mỹ, khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự của tổng thống phụ thuộc đáng kể vào tương quan lực lượng tại Quốc hội. Khi cùng đảng kiểm soát cả Nhà Trắng và hai viện lập pháp, tổng thống thường có nhiều thuận lợi hơn trong việc thông qua các dự luật và triển khai những ưu tiên chính sách.

Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội, tạo điều kiện để ông Trump thúc đẩy chương trình nghị sự của chính quyền. Tuy nhiên, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, quá trình xây dựng và thông qua luật có thể trở nên phức tạp hơn. Những đề xuất của Nhà Trắng nhiều khả năng sẽ phải trải qua quá trình thương lượng kỹ lưỡng hơn với phe đối lập.

Trong chính trị Mỹ, giai đoạn cuối nhiệm kỳ thường được xem là thời điểm ảnh hưởng của tổng thống có thể thay đổi, nhất là khi cán cân quyền lực tại Quốc hội không còn thuận lợi. Thời gian còn lại của nhiệm kỳ, cùng triển vọng chính trị sau đó, cũng có thể tác động đến mức độ ủng hộ của các nghị sĩ cùng đảng đối với những sáng kiến của tổng thống.

Nhiệm kỳ hiện tại của ông Trump dự kiến kết thúc vào tháng 1/2029. Trong khoảng thời gian còn lại, việc duy trì sự ủng hộ trong nội bộ đảng Cộng hòa, đồng thời tìm kiếm sự đồng thuận với đảng Dân chủ, sẽ là những yếu tố quan trọng đối với khả năng triển khai các chính sách của Nhà Trắng.

Một số nhà bình luận cho rằng kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể khiến ông Trump gặp nhiều trở ngại hơn trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của những thay đổi này còn phụ thuộc vào từng vấn đề chính sách, cũng như khả năng hợp tác giữa hai đảng trong thời gian tới.

Những công cụ hành pháp giúp ông Trump duy trì chương trình nghị sự

Dù phải đối mặt với một Quốc hội do đảng đối lập kiểm soát, Tổng thống Trump vẫn có những quyền hạn đáng kể theo Hiến pháp Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực điều hành hành pháp.

Một trong những công cụ mà ông từng sử dụng là sắc lệnh hành pháp nhằm triển khai các chính sách thuộc thẩm quyền của tổng thống mà không cần chờ Quốc hội thông qua luật.

Tháng 1/2025, sau khi Quốc hội chỉ phân bổ một phần kinh phí so với đề xuất của chính quyền dành cho công tác kiểm soát biên giới phía Nam, ông Trump đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Quyết định này tạo cơ sở để chính quyền điều chuyển hàng tỷ USD phục vụ kế hoạch xây dựng hàng rào biên giới.

Theo quy định của Mỹ, Quốc hội có thể thông qua nghị quyết chung nhằm chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia do tổng thống ban bố. Tuy nhiên, tổng thống có quyền phủ quyết nghị quyết này. Để vượt qua quyền phủ quyết, nghị quyết cần nhận được ít nhất 2/3 số phiếu ủng hộ tại cả Hạ viện và Thượng viện.

Do đó, quyền phủ quyết có thể tiếp tục là công cụ quan trọng của ông Trump trong quan hệ với Quốc hội. Trả lời phỏng vấn kênh Fox News hôm 3/11, ông cho biết sẽ phủ quyết những dự luật của đảng Dân chủ mà ông không đồng tình, đồng thời đề cập khả năng hai bên có thể tìm được tiếng nói chung thông qua thương lượng.

Nguồn: Tin tức Thông Tấn Xã Việt Nam